تصور کنید که شما ماه ها تلاش کرده اید و حالا یک مقاله آماده دارید. اما در تمام این مسیر، افرادی بوده اند که شما را همراهی کرده اند. نوشتن متن تشکر و قدردانی در مقاله راهی برای قدردانی از استادان و تمام افرادی است که در مسیر انجام پژوهش همراه شما بوده اند. ذکر دقیق حمایت های مالی و سازمانی نشان می دهد منابع پژوهش از کجا تأمین شده است. به همین دلیل، بیشتر مجلات علمی برای این بخش دستورالعمل های مشخصی دارند و از نویسندگان می خواهند آن را دقیق، کوتاه و شفاف بنویسند. در ادامه، به اصول نوشتن این بخش می پردازیم. برای دیدن نمونه هایی از بخش تقدیر و تشکر در مقاله تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
اصول مهم در نوشتن متن تقدیر و تشکر در مقاله
کارشناسان انجام مقاله همیشه به نویسندگان می گویند که نوشتن بخش تقدیر و تشکر شاید ساده به نظر برسد، اما رعایت چند نکته باعث می شود این بخش حرفه ای، محترمانه و متناسب با فضای یک مقاله علمی باشد. پس همیشه حواستان به مواردی زیر باشد تا مشکلی در نگارش بخش تشکر مقاله نداشته باشید.
متن را کوتاه و مشخص بنویسید
بخش تقدیر و تشکر مقاله نباید طولانی باشد. کافی است در چند جمله کوتاه، از افرادی یا سازمان هایی که در انجام پژوهش، تأمین امکانات، تحلیل داده ها یا سایر مراحل علمی به شما کمک کرده اند، قدردانی کنید. از توضیحات اضافی و بیان احساسات شخصی طولانی در این بخش خودداری کنید.
لحن رسمی و محترمانه داشته باشید
اگرچه هدف این بخش تشکر از دیگران است، اما همچنان بخشی از یک مقاله علمی محسوب می شود. بنابراین بهتر است از جملات ساده، رسمی و محترمانه استفاده کنید و از عبارت های بیش از حد صمیمی یا احساسی فاصله بگیرید.
نام افراد و سازمان‌ها را دقیق بنویسید
هنگام نوشتن متن تقدیر و تشکر، نام افرادی را که از آن‌ها قدردانی می کنید، با دقت ذکر کنید. نام سازمان ها، دانشگاه ها یا مراکز پژوهشی نیز باید به شکل رسمی و کامل نوشته شود تا از هرگونه ابهام یا اشتباه جلوگیری شود.
نوع کمک افراد را مشخص کنید
بهتر است فقط نام افراد را پشت سر هم نیاورید. بلکه مشخص کنید هر فرد یا مجموعه چه کمکی به پژوهش کرده است. برای مثال، می توانید به همکاری علمی، مشاوره، تحلیل داده، تأمین تجهیزات یا حمایت مالی اشاره کنید. این کار باعث می شود متن تقدیر و تشکر شفاف تر باشد.
حمایت های مالی و علمی را شفاف بیان کنید
اگر مقاله با حمایت مالی یک سازمان، دانشگاه یا مؤسسه انجام شده است، این موضوع باید به صورت شفاف اعلام شود. همچنین اگر فرد یا مجموعه ای در بخش مهمی از پژوهش نقش داشته، بهتر است نوع همکاری او نیز مشخص باشد. البته نحوه بیان این موارد باید با قوانین ژورنال مقصد هماهنگ باشد.
دستورالعمل ژورنال را بررسی کنید
قبل از نهایی کردن متن، حتماً راهنمای نویسندگان مجله‌ای را که قصد ارسال مقاله به آن دارید، بررسی کنید. ممکن است ژورنال درباره عنوان این بخش، نحوه ذکر حمایت مالی یا حتی افرادی که می توان از آن ها تشکر کرد، قوانین مشخصی داشته باشد.
از افرادی که واقعاً نقش داشته اند تشکر کنید
لازم نیست نام افراد زیادی را فقط برای طولانی تر شدن بخش تقدیر و تشکر بیاورید. بهتر است از کسانی نام ببرید که واقعاً در انجام پژوهش یا آماده سازی مقاله نقشی داشته اند. این کار نشان دهنده دقت و صداقت نویسنده است.
جایگاه تقدیر و تشکر در مقاله
این بخش معمولاً در انتهای مقاله و بعد از بخش هایی مانند بحث و نتیجه گیری قرار می گیرد. در بسیاری از ژورنال ها، این بخش پیش از منابع نوشته می شود. البته جای دقیق این بخش در همه مجلات یکسان نیست و ممکن است برخی ژورنال ها آن را در کنار بخش هایی مانند حمایت مالی یا سایر اطلاعات تکمیلی قرار دهند. به همین دلیل، بهتر است پیش از ارسال مقاله، راهنمای نویسندگان ژورنال مقصد را بررسی کنید و جایگاه این بخش را مطابق دستورالعمل همان مجله تنظیم کنید.
چه کسانی را در مقاله علمی نام ببریم؟
قرار نیست نام همه افرادی که به نوعی در مسیر پژوهش کنار شما بوده اند آورده شود. بلکه باید افرادی را ذکر کنید که نقش مشخصی در انجام تحقیق یا آماده سازی مقاله داشته اند.
حتماً ذکر کنید
افرادی که کمک علمی، فنی یا آزمایشگاهی مستقیم داشته اند
سازمان ها و صندوق های حمایت کننده مالی
دانشگاه یا مرکز پژوهشی که امکانات در اختیار شما گذاشته است
کسانی که پیش نویس را خوانده و نظر داده اند
ویراستار زبانی، در صورت نیاز ژورنال
معمولاً در مقاله ذکر نمی شوند
اعضای خانواده، دوست و همسر، بر خلاف پایان نامه یا کتاب که این کار رایج است
افرادی که هیچ کمکی به پژوهش نکرده اند
اگر کسی به طور مستقیم در تحقیق یا نگارش کمک کرده، نامش را بیاورید. اما اگر فقط پشتیبانی عاطفی داشته، بهتر است مقاله را از آن خالی نگه دارید و این تشکر را در پایان نامه یا کتاب بگنجانید.
توصیه ICMJE درباره قدردانی از مشارکت کنندگان
کمیتهٔ بین المللی ویراستاران مجلات پزشکی (ICMJE) راهنمایی منتشر کرده که اگرچه اصالتاً برای مجلات پزشکی و زیست پزشکی نوشته شده، بسیاری از مجلات رشته های دیگر هم از آن پیروی می کنند. این کمیته دربارهٔ کسانی که همهٔ معیارهای نویسندگی را ندارند، می گوید:
“should not be listed as authors, but they should be acknowledged”
ترجمه: نباید به‌عنوان نویسنده ثبت شوند، اما باید از آن‌ها تقدیر شود.
ICMJE توضیح می دهد که کارهایی مثل تأمین بودجه، سرپرستی عمومی گروه پژوهشی، کمک نگارشی، ویراستاری زبانی و غلط گیری، به تنهایی برای نویسندگی کافی نیستند. این افراد را می شود جداگانه یا گروهی، زیر یک عنوان مشترک، مورد تشکر قرار داد.
نکته کاربردی: قبل از ذکر نام، اجازه بگیرید
ذکر نام یک فرد در بخش تشکر می تواند این تصور را ایجاد کند که او نتایج و نتیجه گیری های پژوهش را تأیید کرده است. به همین دلیل ICMJE به ویراستاران توصیه می کند از نویسنده مسئول بخواهند از همهٔ افراد نام برده شده اجازهٔ کتبی بگیرد. حتی اگر ژورنال شما این را الزامی نکرده باشد، پیش از ارسال مقاله از افراد مورد نظر، مثلاً با یک ایمیل کوتاه، اجازه بگیرید و آن را نزد خودتان نگه دارید.
منبع:
تفاوت تشکر در مقاله، پایان نامه و کتاب
ویژگی | مقاله علمی | پایان‌نامه | کتاب |
طول | چند جمله | یک صفحه یا بیشتر | آزاد، اغلب طولانی‌تر |
لحن | رسمی و مختصر | رسمی با کمی صمیمیت | نیمه‌صمیمی، شخصی |
خانواده و دوستان | معمولاً ذکر نمی‌شوند | رایج است | رایج است |
حمایت مالی | الزامی در صورت وجود | در صورت وجود | اختیاری |
قوانین | مطابق ژورنال | مطابق دانشگاه | مطابق ناشر |
نمونه متن تشکر و قدردانی فارسی
نمونه ۱: مقاله ساده
نویسندگان از دکتر [نام]، عضو هیئت علمی دانشگاه [نام]، برای مشاوره در تحلیل آماری داده‌ها و از آزمایشگاه [نام] برای در اختیار گذاشتن تجهیزات سپاس‌گزارند.
نمونه ۲: مقاله با حمایت مالی
این پژوهش با حمایت مالی صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور (INSF) و به شماره طرح [شماره] انجام شده است. نویسندگان از این حمایت تشکر می‌کنند.
نمونه ۳: تشکر از داوران و بازخوانان
نویسندگان از داوران ناشناس مجله برای نظرات ارزشمندشان که به بهبود کیفیت مقاله انجامید و از دکتر [نام] برای مطالعه پیش‌نویس اولیه سپاس‌گزارند.
نمونه ۴: مقاله بدون حمایت مالی
این پژوهش هیچ‌گونه حمایت مالی از سازمان‌های دولتی، خصوصی یا غیرانتفاعی دریافت نکرده است. نویسندگان از خانم [نام] برای همکاری در جمع‌آوری داده‌ها قدردانی می‌کنند.
نمونه متن تشکر و قدردانی انگلیسی (Acknowledgment)
نمونه ۱: تشکر ساده
We would like to thank Dr. [Name] from [University] for valuable discussions and for reading an earlier version of the manuscript.
نمونه ۲: حمایت مالی
This work was supported by the [Funding Agency] under Grant No. [Number]. The funders had no role in study design, data collection, analysis, or the decision to publish.
نمونه ۳: تشکر از داوران
The authors are grateful to the anonymous reviewers for their constructive comments, which greatly improved the quality of this paper.
نمونه ۴: بدون حمایت مالی
The authors received no specific funding for this work.
جمع بندی
نوشتن متن تقدیر و تشکر در مقاله، اگرچه بخش کوتاهی است، اما باید با دقت و مطابق دستورالعمل ژورنال نوشته شود. در این بخش، از افرادی که واقعاً در انجام پژوهش یا آماده سازی مقاله نقش داشته اند تشکر کنید و حمایت های مالی و علمی را نیز شفاف بیان کنید. همچنین اگر می خواهید با ساختار کلی مقاله و نحوه تنظیم بخش های مختلف آن بیشتر آشنا شوید، مطالعه راهنمای مقاله چیست و ساختار آن چگونه است؟ می تواند برایتان مفید باشد.
