نحوه نوشتن منابع در مقاله + نمونه نوشتن منابع در مقاله

مقاله ای که منبع نداشته باشد همانند صحبتی است که هیچ سند و مدرکی ندارد. استفاده از منابع معتبر، اعتبار مقاله را بیشتر می ‌کند و به خواننده نشان می ‌دهد مطالب بر پایه چه پژوهش ‌هایی نوشته شده‌ اند. به همین دلیل، آشنایی با نحوه نوشتن منابع در مقاله و اصول رفرنس ‌دهی اهمیت زیادی دارد. در نوشتن منابع در مقاله محقق بايد در پايان مقاله فهرستي از منابعی كه در متن به آن ها استناد كرده است، به ترتيب حروف الفبای نام خانوادگي در منابع فارسي (انگليسي در صورت استفاده) بياورد.  هدف از ارائه اين فهرست، نشان دادن ميزان تلاش پژوهشگر و محقق در بررسي و استفاده از منابع گوناگون، احترام به حقوق ساير پژوهشگران و نيز راحتي دستيابي خواننده به منابع مورد نظر است.

منابع تحقیق چیست؟

منابع تحقیق به کتاب ‌ها، مقاله‌ ها، پایان ‌نامه ‌ها، وب ‌سایت‌ ها و سایر مطالب علمی گفته می ‌شود که پژوهشگر برای جمع ‌آوری اطلاعات و استناد به مطالب استفاده می‌ کند. این منابع به خواننده کمک می‌ کنند تا بتواند اطلاعات ارائه‌ شده در مقاله را بررسی و در صورت نیاز، منبع اصلی را پیدا کند. انتخاب منابع معتبر و مرتبط، یکی از بخش‌ های مهم هر پژوهش علمی است.

چگونه منابع تحقیق را بنویسیم؟

تصورکنید که دانشجویی ساعت ها برای نوشتن مقاله زحمت کشیده و از کتاب‌ ها و مقالات زیادی استفاده کرده است. حالا برای اینکه کار حرفه‌ ای باشد، باید دقیقا مشخص کند این اطلاعات را از کجا آورده است. توصیه کارشناسان مجموعه ما همیشه به دانشجویان این است که،  ترتیب نوشتن منابع را بر اساس حروف الفبا یا روشی که در بخش راهنمای نویسندگان مجله  مورد نظر ذکر شده است رعایت کنید.

نکته مهم این است که شما بعد از آگاهی از قوانین مجله باید فایل نهایی مقاله خود را آپدیت کرده و ادیت مقاله را انجام دهید تا یک ساختار نوشتن منابع به صورت  استاندارد در مجله مورد نظر را داشته باشید. اما این را بدانید که به طور کلی دو شکل از طریقه نوشتن منابع در مقاله مطرح است. اولین حالت موقعی است که قصد داشته باشید منبع را در متن بنویسید. حالت بعدی برای زمانی است که قصد داشته باشید منابع را درآخر مقاله بیاورید. در ادامه تمام این موارد را به شما آموزش خواهیم داد، پس نگران نباشید.

بخشی از مطلب وب سایت owl را درباره نتیجه گیری می توانید در زیر مطالعه کنید:

منابع (References) اطلاعاتی را فراهم می ‌کنند که برای خوانندگان ضروری است تا بتوانند هر یک از آثار ذکر شده در متن را شناسایی کرده و آن‌ها را بازیابی کنند. یکنواختی در فرمت ‌بندی منابع به خوانندگان اجازه می ‌دهد تا به جای تمرکز بر نحوه استناد های شما، بر محتوای مقاله تمرکز کنند. هنگام فرمت‌ بندی منابع، آن ‌ها را بر اساس حروف الفبای نام خانوادگی نویسنده اول هر اثر مرتب کنید.

فرمت منابع بر اساس نوع اثر

علاوه بر مقاله، منبع مورد استفاده می ‌تواند کتاب، وب ‌سایت یا پایان ‌نامه باشد که هرکدام قالب اندکی متفاوت دارند. برای کتاب، نام شهر و ناشر افزوده می ‌شود، برای وب ‌سایت، تاریخ انتشار مطلب و آدرس اینترنتی ذکر می ‌گردد و برای پایان ‌نامه، مقطع تحصیلی و نام دانشگاه محل دفاع آورده می ‌شود. آگاهی از این تفاوت‌ ها بخش مهمی از دانستن نحوه نوشتن منابع فارسی در مقاله است.

نحوه نوشتن منابع فارسی در مقاله

نحوه نوشتن منابع فارسی در مقاله از الگویی ثابت پیروی می‌ کند. نام خانوادگی، نام. (سال انتشار). عنوان اثر. نام نشریه یا انتشارات، شماره جلد (شماره)، صفحات. تنها منابعی باید در این فهرست بیایند که در متن مقاله واقعاً به آن‌ ها استناد شده است و ترتیب آن ‌ها باید بر اساس حروف الفبای نام خانوادگی نویسنده باشد. همچنین در زمان نوشتن منابع داخل متن از واژه همکاران استفاده نکنید و تمام اسامی نویسندگان و پژوهشگران را بنویسید مگر اینکه افراد بیشتر از 3 نفر باشند.

حالا بهتر است که یک مثال از نمونه نوشتن منابع فارسی در مقاله را ببینید.

محمدی، رضا. (۱۴۰۲). بررسی تأثیر فناوری بر آموزش دانشگاهی. فصلنامه پژوهش‌ های آموزشی، ۱۲(۳)، ۴۵-۵۸.

یک نمونه نوشتن منابع فارسی دیگر را ببینید برای مواقعی که نویسندگان چند نفر هستند، که باید در آن ترتیب زیر رعایت شود.

نام خانوادگی نویسندۀ اول، نام همان نویسنده و نام خانوادگی نویسنده  دوم، نام همان نویسنده. (سال انتشار). عنوان مقاله. نام نشریه ، دوره (شماره)، صفحه شروع مقاله ـ صفحه پایان مقاله.

نمونه منبع دهی فارسی در مقاله و پایان نامه

منابع مقاله به انگلیسی

وقتی منابع مقاله به انگلیسی نوشته می ‌شوند، ساختار با منابع فارسی تفاوت دارد. به‌جای نام کامل نویسنده، تنها حرف اول نام کوچک آورده می ‌شود و نام نشریه به ‌صورت مورب نوشته می‌ شود. ترتیب منابع انگلیسی به شرح زیر است.

Author’s last name – space – first initial of the author’s first name – period – year of publication (in parentheses) – period – article title – period – journal name (in italics) – comma – volume number – issue number (in parentheses) – comma – page number – period.

استناد به منابع فارسی در مقاله انگلیسی

اگر منبع اصلی فارسی باشد اما در مقاله ‌ای انگلیسی مورد استفاده قرار گیرد، نام نویسنده و عنوان اثر باید به انگلیسی ترجمه یا نویسه ‌گردانی شود و عبارت [In Persian] در انتهای آن نوشته شود. این نکته یکی از موارد کم ‌توجه ‌شده در بحث منابع مقاله به انگلیسی است که رعایت ‌نکردن آن باعث سردرگمی خواننده می ‌شود.

نمونه منابع در مقاله انگلیسی 

مهم ترین روش های نوشتن منبع در مقاله

همیشه این یادتان باشد که هر قسمتی از متن مقاله که از نقل قول، جملات و یافته‌ های فردی دیگر استفاده کردید، باید از منبع نام بیاورید، در این صورت امانت داری علمی و ادبی شما ثابت می شود و از سرقت ادبی جلوگیری می شود. به همین منظور برای نوشتن منبع در مقاله سبک‌ های مختلفی وجود دارد که انتخاب آن‌ها معمولا به رشته تحصیلی یا دستورالعمل دانشگاه و مجله بستگی دارد.

روش APA

روش APA یکی از پرکاربرد ترین سبک ‌های نحوه منبع نویسی در علوم انسانی، روانشناسی، مدیریت و علوم اجتماعی است. این روش دارای دو مدل دورن متنی و برون متنی برای رفرنرس دهی است.

نمونه برون متنی APA

ساختار: نام خانوادگی، نام. (سال). عنوان مقاله. نام مجله، شماره، صفحات.

نمونه درون متنی APA

روش MLA

روش MLA بیشتر در رشته‌های ادبیات، زبان‌شناسی و هنر کاربرد دارد. تمرکز این سبک بر نام نویسنده و شماره صفحه است.

نمونه در متن مقاله به روش MLA

(نام خانوادگی  شماره صفحه)

روش شیکاگو (Chicago)

این روش در علوم تاریخی و برخی رشته‌های علوم انسانی استفاده می‌شود و دو نوع منبع دهی دارد.

۱-یادداشت‌ها و فهرست منابع

در این روش، اطلاعات کامل منابع به شکل پاورقی یا یاد داشت‌های پایانی ارائه می ‌شود و در آخر پژوهش، فهرستی از منابع به ترتیب حروف الفبا تهیه می ‌شود.

2-نویسنده-تاریخ

در این شیوه، اطلاعات منابع در متن مقاله به صورت مختصر (شامل نام نویسنده و سال انتشار) آورده می‌شود و جزئیات کامل منابع در آخر تحقیق درج می ‌گردد.

روش IEEE

در رشته ‌های فنی و مهندسی، کامپیوتر و برق، روش IEEE بسیار مورد استفاده است. ویژگی اصلی این روش شماره‌ گذاری منابع به ترتیب استفاده در متن است. منابع فارسی و انگلیسی به صورت جداگانه ذکر می ‌شوند، اول منابع فارسی و بعد منابع انگلیسی آورده می ‌شوند.

روش ونکوور (Vancouver)

این روش بیشتر در علوم پزشکی و زیستی کاربرد دارد و شباهت زیادی به IEEE دارد. در روش ونکوور، مشخصات منابع شامل نام نویسنده، عنوان مقاله، نام مجله، سال انتشار، جلد یا دوره انتشار، و شماره صفحات است.

همچنین با دانلود pdf نحوه نوشتن منابع در پایان تحقیق به روش شیکاگو و APA به حجم ۱ مگابایت می توانید اطلاعات بیشتری در این باره به دست آورید.

معیار اعتبار منابع

نکته طلایی که همیشه کارشناسان انجام مقاله به آن تاکید دارند این است که منبع مورد استفاده باید پیش ‌تر به ‌صورت رسمی منتشر شده باشد. چکیده‌ های همایش، داده‌های خام و پایان ‌نامه‌های منتشرنشده اعتبار کافی برای استناد ندارند. همچنین باید ارتباط مستقیم با موضوع پژوهش داشته باشد، نه صرفاً ارتباط کلی و سطحی. از نظر زمانی، ترجیحاً از منابع پنج تا ده سال اخیر استفاده شود، مگر آنکه اثر جایگاهی کلاسیک و پایه ‌ای در آن حوزه داشته باشد که در این صورت قدیمی ‌بودن آن ایرادی ندارد. در نهایت، منبع باید از نشریه یا ناشری معتبر و دارای داوری علمی باشد و از استناد به مجلات جعلی (predatory journals) یا منابع بدون نویسنده و تاریخ مشخص خودداری شود.

نرم ‌افزارهای کمکی برای نوشتن منابع تحقیق

برای پژوهشگرانی که با حجم بالایی از منابع سروکار دارند، نرم‌ افزارهای مدیریت رفرنس فرایند نگارش را به‌ طور قابل ‌توجهی ساده و سریع ‌تر می‌ کنند. Mendeley و Zotero هر دو به‌ صورت رایگان در دسترس هستند، با مرورگر و نرم‌افزار Word همگام می ‌شوند و امکان جمع ‌آوری خودکار اطلاعات منابع از صفحات وب و فایل ‌های PDF را فراهم می ‌کنند. در مقابل، EndNote نسخه‌ رایگان محدودتری دارد و بیشتر مورد استفاده‌ی پژوهشگران حرفه ‌ای و مؤسسات دانشگاهی قرار می ‌گیرد، چرا که امکانات پیشرفته ‌تری برای مدیریت حجم بالای منابع و همکاری گروهی ارائه می ‌دهد. مزیت اصلی این ابزارها این است که کافی است سبک رفرنس ‌دهی (مانند APA یا Vancouver) یک ‌بار انتخاب شود. سپس نرم ‌افزار به‌ طور خودکار فرمت‌ بندی تمام منابع، اعم از درون ‌متنی و فهرست پایانی، را مطابق همان سبک انجام می ‌دهد و احتمال بروز خطاهای رایج در نگارش منابع را به حداقل می ‌رساند. 

نتیجه گیری و سخن آخر

در کل، نوشتن درست منابع فقط یک فرم نیست، بلکه مهم ‌ترین راه برای نشان دادن اعتبار کار شماست. وقتی دقیق به منابع اشاره می ‌کنید، هم به نویسنده‌ ها احترام می گذارید و هم جلوی سرقت ادبی را می گیرید. رعایت یک ‌دست بودن روش نوشتن باعث می ‌شود خوانندگان راحت ‌تر بتوانند منابع شما را پیدا و بررسی کنند. به طور خلاصه، یک مقاله خوب، حتما باید منابع استفاده شده در مقاله را شفاف نوشته باشد تا قابل اعتماد باشد.

خلاصه انواع فرمت‌ها برای نحوه ذکر منابع در مقاله

در ویدئو زیر نیز می توانید به صورت تصویری با نحوه نوشتن منابع در مقاله به طور مفصل آشنا شوید: